“Weblogs brengen politiek dichter bij de burger”

Dat is de uitkomst van het afstudeeronderzoek waarmee Jeroen Steeman, student Nieuwe Media en Digitale Cultuur aan de Universiteit Utrecht op 21 oktober afstudeert. In de relatie tussen burgers en politici spelen media een uiterst belangrijke rol. Maar door de vercommercialisering van de traditionele media als televisie, radio en kranten verliezen de burgers het vertrouwen in de politiek. Het onderzoek naar weblogs en politiek wijst uit dat weblogs – zowel van politici, als van niet-politici – deze trend kunnen keren.

Het onderzoek gaat nader in op de verschillende kenmerken die weblogs kunnen hebben in politieke communicatie. Het gaat hierbij om weblogs als nieuwsmedium, als discussieplatform en als plaats voor het herbergen van een virtuele gemeenschap. Al deze drie functies hebben verschillende consequenties in de communicatie tussen politici en burgers.

Ten eerste zorgen weblogs ervoor dat er meer mogelijkheden ontstaan voor burgers om politiek nieuws te publiceren. Ze zijn niet meer afhankelijk van traditionele media om belangrijk nieuws naar buiten te brengen. Weblogs democratiseren het nieuws. Iedereen kan immers een weblog openen en gaan schrijven, maar een weblog kan ook potentieel door iedereen gelezen worden. Hierdoor zijn burgers in staat om rondom één politiek onderwerp verschillende invalshoeken te lezen en zo de mogelijke vervorming van het nieuws door traditionele media en politici zelf te omzeilen.

Deze democratisering van het nieuws zorgt er ten tweede ook voor dat burgers kunnen participeren in het publieke debat. Een weblog is uitstekend geschikt om op te discussiëren. Dat kan doordat bezoekers reageren onder een bericht op één weblog, maar dat kan ook doordat verschillende webloggers ieder op hun eigen weblogs met elkaar in discussie gaan. Vervolgens kunnen ook politici zich in dit debat mengen, wederom zonder tussenkomst van traditionele media.

Tenslotte zijn politici door weblogs in staat om een actieve virtuele gemeenschap van lezers te vormen. Deze virtuele gemeenschap van trouwe lezers kan vervolgens gevraagd worden om online of offline actie te ondernemen. De persoonlijke netwerken van de leden van een gemeenschap kunnen er voor zorgen dat meer mensen zich gaan interesseren voor deze weblogs en zo dus voor meer aandacht voor politiek zorgen.

Om te voelen hoe het is om met ‘de poten in de modder te staan’ heeft Jeroen Steeman tijdens zijn onderzoek regelmatig proefhoofdstukken van zijn scriptie gepubliceerd op zijn eigen weblog, Minitrue.nl. Daar schrijft hij af en toe over interessante onderwerpen rondom weblogs en politiek, maar ook over willekeurige zaken die hij interessant vindt.

De scriptie heeft als titel Blogocratie en is online zowel in html als in pdf gepubliceerd op http://www.minitrue.nl/blogocratie. Neem voor meer informatie contact op via het e-mailformulier.

Beste Jeroen,
Volgens mij heb jij iets niet goed gehoord (of wij hebben het niet duidelijk genoeg gebracht). In de voorbeelden die Francisco van Jole noemde, ging het juist over de ‘traditionele’ journalisten die iets klakkeloos overnamen zonder te checken. Alleen de site volkomenkut.com kreeg een sneer omdat een maker zich verontwaardigd had uitgelaten over de onthoofdingsfilmpjes, die je notabene via volkomenkot.com kunt zien…

Ik hoor graag weer van je met voorbeelden van leugens in de journalistiek, ook als Van Jole zich daaraan bezondigt!

Hartelijke groeten,
Marieke Rietkerk
Eindredacteur De Leugen Regeert

Mijn reactie:

Beste Marieke,
Allereerst wil ik je graag bedanken voor je antwoord. Ik zal deze samen met m’n reactie hieronder ook weer op mijn weblog zetten, inmiddels hebben er al een aantal mensen gereageerd om mijn eerdere bericht op http://www.minitrue.nl/post/1/92.

In mijn eerste reactie heb ik gemeld dat de zaken die Van Jole aanhaalt in zijn column goede voorbeeldingen zijn van ‘traditionele’ journalisten die klakkeloos overnemen zonder te checken. Het is alleen erg jammer dat hij hiervoor geen credits geeft aan de websites die hier vaak achterkomen: de weblogs. In het geval van het Rifo79 was het GeenStijl.nl dat ontdekte dat het Radio1journaal het mis had. In Amerika waren het ook weblogs die Rathergate (over de vervalste papieren van Bush) aan het licht brachten. De kracht van weblogs is dat ze kunnen waken over de berichtgeving van de traditionele media, ongeveer zoals De Leugen Regeert dat nu doet.

In het geval van Volkomenkut.com ligt juist de fout bij de journalisten. Volgens hun ‘morele plicht’ zijn zij juist degene die deze berichten moeten checken. De manier waarop Van Jole het onderwerp brengt, legt de schuld compleet bij Volkomenkut.com. Ik volg de berichtgeving van de media over weblogs op de voet en het valt me op dat Van Jole altijd een negatieve houding aanneemt ten opzichte van weblogs. Nu ben ik het ermee eens dat Volkomenkut.com soms over de schreef gaat, bijvoorbeeld met het linken van onthoofdingen, en de opmerkingen van de redactie van Volkomenkut.com maakt dat natuurlijk niet beter.

Het lijkt wel alsof Francisco van Jole een persoonlijke kruistocht tegen weblogs voert. In discussiebijeenkomsten van de NvJ heb ik wel eens met hem gepraat over dit onderwerp, waarbij hij enorm heftig reageert. Sinds het mislukken van zijn eigen internetbedrijf kan hij alleen maar negatief zijn over innovaties op het internet. Dat is juist het punt dat me zo stoort en waarom ik besloten heb om deze mail te schrijven.

Gekoppeld daaraan en belangrijker nog vind ik eigenlijk het antwoord op mijn laatste vraag en helaas reageer je daar niet op. Waarom proberen de media (in dit geval De Leugen Regeert) niet eens verder te kijken? Er zijn genoeg internetdeskundigen met een wetenschappelijke achtergrond die minder bevooroordeeld over zaken kunnen berichten. De Universiteit Utrecht biedt een masteropleiding aan op het gebied van Nieuwe Media en Digitale Cultuur en doet uitgebreid onderzoek naar dit onderwerp.

Als ik meer voorbeelden vind van leugens in de journalistiek (online of offline) dan zal ik die zeker doorgeven.

Met vriendelijke groeten,

Jeroen Steeman
Student Nieuwe Media en Digitale Cultuur

http://www.minitrue.nl

Al snel daarna vervalt Van Jole in zijn eigen langspeelplaat: Het afbranden van de Nederlandse weblogs. Opvallend genoeg is al zijn informatie afkomstig van dezelfde weblogs dit hij in zijn column zo verfoeit. GeenStijl.nl benoemde bijvoorbeeld de canard van het Radio1journaal.
Daarna probeert Van Jole de fouten van de traditionele media in de schoenen te schuiven van de weblogs. Weblogs worden in Nederland gemaakt door amateurs, mensen die in hun vrije tijd op internet schrijven. Af en toe maken ze nieuws, maar vaker niet. De traditionele media, zoals radio en televisie zijn professioneel en dus ook verantwoordelijk voor het overnemen van journalistieke waarden. Helaas gebeurt dat vaak niet. Ik vind het erg laf van Van Jole om de weblogs daar de schuld van te geven. Er is al vaker gebleken dat Van Jole ten aanzien van weblogs erg gefrustreerd reageert, zoals bijvoorbeeld in de uitzending van B&W over weblogs.

Als student Nieuwe Media en Digitale Cultuur volg ik het fenomeen weblogs op de voet. In de VS is al gebleken dat deze weblogs een enorme invloed kunnen hebben op de traditionele media, zoals in het geval van Rathergate. Ik vind het erg storend dat de Nederlandse traditionele media steeds teruggrijpen op een ‘oude’ gefrustreerde ‘internetkenner’ die zelf al meermaals heeft verklaard dat het internet dood is. Een uitstekende weergave van de enorme angst die de oude media als tv en radio hebben tegenover de nieuwe ontwikkelingen op het internet.
Inmiddels is er een nieuwe generatie opgeleid in het onderzoek naar Nieuwe Media en Digitale Cultuur. Deze wetenschappers zijn zeer goed in staat om de huidige ontwikkelingen van de nieuwe media te volgen en te verklaren. Het zou mij ook erg deugd doen om eens een onderwerp over internet op televisie te zien, bijvoorbeeld in jullie programma, dat gemaakt wordt met een positieve insteek met echte deskundigen en zonder bevooroordeelde zuurpruimen.

Ik zal deze brief tegelijkertijd ook posten op mijn eigen weblog op http://www.minitrue.nl. Ik hoop dat een van de redactieleden kan reageren op deze brief, of rechtstreeks aan mij via e-mail, of in de discussie hierover op mijn weblog.

Met vriendelijke groeten,

Jeroen Steeman
Student Nieuwe Media en Digitale Cultuur

http://www.minitrue.nl

Meer over het optreden van Van Jole in De Leugen Regeert:
Volkomenkut: Als iets volkomen kut heet, dan…
GeenStijl.nl: Van Jole: daar is tie weerrrr…