Afstudeerscriptie van Jeroen Steeman (0014001)
Begeleid door drs. Marianne van den Boomen

Communicatie- en informatiewetenschappen
Faculteit der Letteren, Universiteit Utrecht

19 september 2005

Neem voor meer informatie contact op via het e-mailformulier.

Samenvatting

Nederlands

Deze scriptie onderzoekt of weblogs in staat zijn om burgers te betrekken bij de politiek. Daarvoor wordt eerst de relatie tussen politiek, media en burgers uitgewerkt. Hierin komt naar voren dat alle drie in grote mate afhankelijk zijn van elkaar.

Vervolgens wordt de term weblog gedefinieerd als een webpagina waarin berichten op chronologische volgorde worden geplaatst. De eventuele extra functionaliteiten van onder andere commentaar en trackbacks stellen ons in staat om onderscheid te maken tussen lichte en zware weblogs.

Daarna worden weblogs bekeken vanuit drie invalshoeken; weblogs als nieuwsmedium, weblogs als discussieplatform en weblogs als gemeenschappen. De eerste invalshoek constateert dat weblogs bijdragen aan de democratisering van het nieuws. Iedereen kan met een weblog publiceren voor een potentieel miljoenenpubliek. De tweede invalshoek constateert aan de hand van het werk van Habermas dat weblogs in tegenstelling tot de traditionele media burgers in staat stelt om deel te nemen aan het publieke debat. De derde invalhoek tenslotte bewijst dat weblogs in staat zijn om een gemeenschap te herbergen. Een politicus kan hiermee zijn voordeel doen omdat de leden van een gemeenschap zijn boodschap willen verspreiden aan anderen.

De conclusie die we hieruit kunnen trekken is dat weblogs inderdaad in staat zijn om de burgers meer bij politieke zaken te betrekken, politici kunnen deze ontwikkeling een extra impuls geven door zelf weblogs op te zetten en door daarmee een actieve gemeenschap te laten vormen.

English

This thesis examines if weblogs are able to involve citizens in politics. It starts with elaborating the relations between politics, media and citizens, seeing that these three are highly dependent.

Next the exact meaning of the term weblog is defined as a webpage on which posts are presented in chronological order. Supplementary features as comments or trackbacks are enabling us to distinct light and heavy weblogs.

Then weblogs are examined from three points of view; weblogs as news medium, weblogs as place for discussion and weblogs as community. The first point of view learns that weblogs contribute to the democratising of news. Every writer with a weblog can publish for a potential audience of millions. The second point of view uses Habermas' theories. It states that weblogs enable citizens to participate in public discussions, in contrary to traditional media. Finally the third point of view proves that weblogs are capable of forming communities. A politician can benefit by this because the members of the community will spread his messages to others.

This leads to the conclusion that weblogs are indeed able to involve citizens in politics. Politicians can stimulate this development by starting their own weblog and with that starting an active community.

Voorwoord

Utrecht, 19 september 2005

Ongeveer vijf jaar geleden begon ik samen met rond de zestig studenten aan de studie Communicatie- en Informatiewetenschappen, de eerste lichting van een nieuwe studie in Utrecht. Ik moet zeggen dat ik de functie van proefkonijn niet vervelend vond, er was alle ruimte voor studenten om mee te 'bouwen' aan de opleiding.

Na vijf jaar blijkt dat ik tegelijkertijd deel uit maak van een laatste lichting; de doctoraalstudenten. Door de invoering van het Bachelor-Mastersysteem zijn de Utrechtse Letterenopleidingen grondig van opbouw veranderd. Als gevolg daarvan is ook de scriptie geschrapt. Deze scriptie zal dus een van de laatste zijn in zijn soort.

In de loop van mijn studiejaren heb ik gemerkt dat mijn interesse zich meer ontwikkelde in de richting van Nieuwe Media en Digitale Cultuur. Ik raakte gefascineerd door de opkomst van nieuwe media en de gevolgen daarvan in de maatschappij. Een onderwerp was dan ook snel gekozen.

Weblogs worden omschreven als een onderdeel van het Web 2.0, een nieuwe toepassing van het internet waarin niet alleen het ontvangen van informatie centraal staat, maar juist ook het zelf publiceren van informatie. Dat heb ik zelf aan den lijve ondervonden door een eigen weblog te starten en om zo zelf ‘met de voeten in de modder' te gaan staan. Inmiddels ben ik al meer dan een jaar aan het bloggen op Minitrue.nl, met veel contacten binnen de weblogwereld tot gevolg en zelfs de mogelijkheid om een aantal internationale conferenties bij te wonen.

Een andere persoonlijke interesse is politiek. Door de opkomst van Pim Foruyn is de Nederlandse politiek flink opgeschud. Fortuyn probeerde de zittende politici duidelijk te maken dat ze meer moeten luisteren naar de burgers. Het is echter de vraag of de politiek deze boodschap meer dan drie jaar na zijn moord nog niet vergeten zijn. De uitslag van het referendum over de Europese grondwet bevestigt deze vermoedens.

Ik ben benieuwd of het de komende jaren met behulp van weblogs de politici wel zal lukken om meer naar de burgers te luisteren en of ze daardoor in staat zijn om de burgers meer te betrekken in de politiek. In deze scriptie doe ik een aanzet om deze ontwikkeling nader te bestuderen.

Graag wil ik mijn dank uitspreken voor de uitstekende begeleiding die ik heb gehad van Marianne van den Boomen. Ze stond altijd klaar om mijn schrijfwerk op een eerlijke manier onder vuur te nemen, om aan te geven dat ik onderwerpen meer moest ‘uitbraden', of dat sommige concepten absoluut niet duidelijk waren. Ook wil ik alle personen bedanken die via mijn weblog hebben gereageerd op mijn onderzoeksopzetten en concepthoofdstukken die ik op mijn weblog publiceerde. Tenslotte wil ik Hans Steeman bedanken voor het compleet nalezen van mijn scriptie op slechte zinnen en schrijffouten.

Ik hoop dat deze scriptie een bijdrage levert aan de acceptatie van weblogs als serieuze concurrent van traditionele media en dat politici makkelijk een weblog beginnen om de burgers op te hoogte te houden van wat er speelt in de politiek.

Jeroen Steeman

[Volgende pagina >>>]