[3.1] Van linkoverzicht naar weblog

De kloof

Het ontstaan van weblogs is duidelijk uit te leggen aan de hand van de marketingtechnische evolutie van nieuwe 'producten'. Geoffrey Moore beschrijft in zijn boek Crossing The Chasm (1991) uitstekend hoe elk nieuw product verschillende fases doorloopt naar algemene bekendheid en gebruik.

In de eerste fase wordt het product ontdekt door innovators en early adopters, dat zijn mensen die altijd op de hoogte zijn van nieuwe producten en deze als eerste willen uitproberen. Voor hen is het geen probleem als er nog enkele onvolkomenheden in het product zitten. Als we kijken naar de introductie van het internet dan is dit de groep die halverwege de jaren negentig als eerste op universiteiten het internet gebruikten of zelf een modem kochten en inbelden bij de internetproviders.

Als een nieuw product naar tevredenheid wordt gebruikt door de innovators en early adapters, dan vertellen ze erover aan anderen. De tweede fase breekt aan als er een early majority ontstaat. Deze gebruikers willen een product dat foutloos werkt en waar bijvoorbeeld al een aantal boeken over geschreven is en dat een passende oplossing is voor het probleem waarmee zij zitten. Een product kan ook falen als blijkt dat er geen early majority ontstaat.

Wanneer eenmaal de early majority naar tevredenheid het product gebruikt, dan volgt de slow majority. Deze groep is conservatief en zal een product pas gaan gebruiken als het nut ervan onomstotelijk vast staat. Tenslotte is er een groep met sceptici die geen nut zien in het gebruik van het nieuwe product.

Moore schrijft in zijn boek dat de overgang van de innovators en early adopters naar de early majority het grootsts en moelijkst is. Hij noemt deze het chasm, oftwel de kloof. Voor marketeers is het zaak om deze kloof zo snel mogelijk te overbruggen om het product succesvol te maken voor de grote massa.

Dit moet je zien

Om de jonge geschiedenis van weblogs goed te beschrijven gebruik ik het marketingschema van Moore. Het is onmogelijk om precies te stellen wat nu het eerste weblog was en wie er op dat weblog schreef. Rebecca Blood heeft als een van de eerste webloggers een poging gedaan om te schrijven over de ontstaansgeschiedenis van weblogs. Ze vertelt dat er in 1998 een aantal internetsites waren waarop de schrijvers vertellen over hun ontdekkingen op het internet.

The original weblogs were link-driven sites. Each was a mixture in unique proportions of links, commentary, and personal thoughts and essays. Weblogs could only be created by people who already knew how to make a website. A weblog editor had either taught herself to code HTML for fun, or, after working all day creating commercial websites, spent several off-work hours every day surfing the web and posting to her site. These were web enthusiasts.
(Rebecca Blood 2000)

Weblogs zijn dus begonnen als verzamelpagina's waarin wordt beschreven welke andere pagina's op het world wide web interessant zijn om te lezen. Vervolgens ontstonden er weer overzichtspagina's waarop de eerste verzamelpagina's worden verzameld. Een van deze overzichtspagina's was de Eatonweb Portal (1), bijgehouden door Brigitte Eaton. Eaton beoordeelde alle pagina's op één criterium: de site moest bestaan uit berichten die op datum worden weergegeven. Tot nu toe is dat ook het enige criterium waarop weblogs gedefinieerd kunnen worden. Andere kenmerken, zoals de mogelijkheid om commentaar achter te laten of het aanbieden van een RSS-feed, worden op het ene weblog wel en het andere weblog niet gebruikt. Deze kenmerken variëren te veel per weblog om de definitie van weblogs te ondersteunen.

Uit het artikel van Blood kunnen we afleiden dat de eerste webloggers innovators waren. In eerste instantie waren deze personen al in een vroegtijdig stadium in het bezit van een internetverbinding. Daarnaast hebben ze in verschillende scripttalen de software geschreven voor weblogs. Ze ontwikkelen in een gezamenlijk proces het product 'weblog', een logboek van zaken die er op het web gebeuren.

Het idee van een weblog werd vervolgens vaster gedefinieerd door het ontstaan van services die andere internetgebruikers in staat stellen om hun eigen weblog te beginnen. De bekendste van deze services is Blogger (2), ontwikkeld door het kleine internetbedrijf Pyra Labs, maar in het begin van 2003 overgenomen door de zoekreus Google.

Lezen en schrijven

In de beschrijving van de ontwikkeling van weblogs kunnen we niet voorbij gaan aan het feit dat een weblog een genre is van het medium internet. Dat betekent namelijk dat een weblog altijd van twee kanten gezien moet worden. Aan de ene kant is het een product van een schrijver; hij kan op het internet zijn gedachten de vrije loop laten. Aan de andere kant vinden we de lezers van een weblog; intensief op zoek naar specifieke informatie of gewoon aan het kijken of er nog iets leuks te doen is.

Het feit dat het schrijven van een weblog in de begindagen nog er veel specialistische kennis van het internet vereiste, wil niet persé zeggen dat het lezerspubliek achterbleef. In Nederland was Tonie van Ringelestijn de pionier op het gebied van weblogs. Tonie schreef op 2 oktober 1999 zijn eerste post op zijn weblog Tonie.net, maar maakte begin 2003 bekend te stoppen met loggen. Reacties van teleurgestelde lezers stroomden binnen, waarvan velen aanboden om Tonie te betalen om door te gaan met bloggen. (3) Een ander Nederlands weblog, Retecool begon in 2000 met schrijven en wist al in 2001 meer dan een miljoen pageviews te genereren. (4)

De groei van weblogs kreeg een enorme boost toen Google in 2003 de weblogservice Blogger overnam van Pyra Labs. Google was inmiddels de meest gebruikte zoekmachine van het internet geworden en gebruikte haar bekendheid om Blogger aan te prijzen.

Wat betreft de weblogs denk ik dat de kloof tussen innovators en de early adopters aan de ene kant en de early majority aan de andere kant langzaam is geslecht. De weblogsoftware en -services zijn inmiddels zo eenvoudig dat kennis van HTML niet meer vereist is. Bedrijven als Typepad (5) bieden gebruikers een totaaloplossing aan op het gebied van het bouwen van een compleet eigen weblog (buiten een gratis standaardservice om), waarbij een gebruiker alleen maar zijn berichtjes hoeft te typen. De komende jaren zullen steeds meer internetters een weblog beginnen via een gratis service, via een betaalde dienst of op hun eigen webserver. Daardoor zullen er ook steeds meer internetters weblogs gaan lezen.

Helaas bestaan er nog geen onderzoeken met betrouwbare cijfers naar het aantal weblogs. Schattingen van diensten die weblogs bijhouden lopen in de miljoenen. Technorati (6) is een dergelijke dienst die bijhoudt welke onderwerpen het meeste aandacht krijgen in de blogosfeer. Het aantal weblogs dat Technorati bijhoudt is gestegen van iets meer dan vier miljoen in september 2004 naar meer dan 7,8 miljoen in maart 2005 en naar 14,2 miljoen weblogs in juli 2005. Dat is een ruwweg een verdubbeling van de blogosfeer in elke 5,5 maand. (7)

Blogosfeer

De verzameling van al de miljoenen weblogs die op het internet worden volgeschreven, wordt tegenwoordig de blogosfeer genoemd. Een term die de weblogger Brad Graham al in 1999, min of meer voor de lol, voorstelde als een van de mogelijkheden om de verzameling van weblogs te benoemen. (8) Later is de term door andere webloggers overgenomen en zodoende in het dagelijks spraakgebruik van veel bloggers terecht gekomen. In deze scriptie zal de term regelmatig voorbij komen om de 'ruimte' van de weblogs en vooral ook tussen de weblogs in verschillende vormen aan te duiden.

[Volgende pagina >>>]

Voetnoten

  1. Eatonweb Portal, http://portal.eatonweb.com (18 februari 2005)
  2. Blogger, http://www.blogger.com (21 februari 2005)
  3. Tonie's kladblok, Het kladblok is dichtgeslagen (1 januari 2003),
    http://www.tonie.net/index.php?uid=standard-7700 (7 maart 2005)
  4. The Amazing Retecool, Colofon, Disclaimer & Faq,
    http://www.retecool.com/colofon.php (21 februari 2005)
  5. TypePad, http://www.typepad.com (18 februari 2005)
  6. Technorati, http://www.technorati.com (5 september 2005)
  7. Sifry's Alerts, State of the Blogosphere, August 2005, Part 1: Blog Growth (1 augustus 2005), http://www.sifry.com/alerts/archives/000332.html (5 september 2005)
  8. The BradLands, It's Peter's Fault (10 september 1999),
    http://www.bradlands.com/weblog/1999-09.shtml#September%2010,%201999 (30 augustus 2005)