[4.5] Democratische bewakingsfunctie

De media krijgen door hun positie tussen burgers en politiek een bewakingsfunctie. Burgers gebruiken de media om de gekozen volksvertegenwoordigers te kunnen controleren. Traditionele media kunnen in hun berichtgeving zaken aan de kaak stellen waarvan ze vinden dat ze niet stroken met de waarden en normen in de politiek.

Traditionele media als bewakers van politici

Voor de opkomst van de weblogs kan deze bewakende functie alleen worden uitgevoerd door de traditionele media. Zij hebben immers de mogelijkheden om de burgers te bereiken met opvallende zaken die niet door de beugel kunnen.

Om deze zaken te kunnen ontdekken is er zelfs een aparte tak binnen de journalistiek ontstaan, de zogenaamde onderzoeksjournalistiek. Onderzoeksjournalisten hebben zich gespecialiseerd om in uitgebreide dossiers op zoek te gaan naar zaken belastend materiaal om daarmee nieuws te maken. Daarvan zijn (vaak terecht) politici het slachtoffer. Voorbeeld hiervan zijn de journalisten van de Washington Post, Bob Woodward en Carl Bernstein die het Watergate-schandaal rondom president Nixon naar boven brachten.

Lange tijd fungeerden de traditionele media als waakhonden van de politici, zij berichtten immers over de misstappen die politici maken en zorgden er daardoor voor dat de burgers op de hoogte gebracht werden van de situaties.

Door de botsende belangen van media, politici en burgers, is echter ook deze controlerende functie van de media in alle gevallen niet meer even helder. Denk bijvoorbeeld aan het voorbeeld dat ik hiervoor besproken heb, waarbij schokkend nieuws over Disney niet gebracht kan worden door ABC News.

De kern van dit probleem was al bekend bij de Romeinen voor het begin van onze jaartelling: Qui custodiet ipsos custodes? oftwel Wie bewaakt de bewakers zelf?

Weblogs als bewakers van politici, media en elkaar

Door het ontstaan van weblogs en de manier van journalistiek en publiceren die daar aan vastzit, zijn de burgers nu min of meer in staat om zelf onderzoeksjournalistiek te bedrijven. Wanneer een onderwerp wel nieuwswaardig wordt gevonden door burgers, maar niet door de hiërarchisch georganiseerde media-instituten, kan een nieuwsbericht zich via het alternatief van de weblogs verspreiden. Op deze manier kunnen de miljoenen weblogs zowel de politici als de traditionele media in de gaten houden en ingrijpen wanneer ze vinden dat een bepaald onderwerp niet aan bod komt.

Het beste voorbeeld van een nieuwsfeit dat niet door de traditionele media werd opgepikt, maar wel werd besproken door weblogs is het verhaal van de voorzitter van de Republikeinse fractie in de Amerikaanse senaat, Trent Lott.

Lott sprak op de honderdste verjaardag van senator Strom Thurmond in het einde van 2002 over de campagne van Thurmond voor de presidentsverkiezingen van 1948. In die campagne pleitte Thurmond voor segregatie, het racistische idee om de verschillende rassen in de Verenigde Staten zoveel mogelijk gescheiden te houden. Lott vertelde op het verjaardagsfeestje dat de VS beter af zouden zijn geweest als in 1948 Thurmond de verkiezingen had gewonnen in plaats van de zittende president Harry Truman .

It was an outrageous assertion, but barely noticed at the outset. ABC News mentioned it. The Washington Post had a story but buried it. And that was about all we heard from the major media. But the silence didn't last, because Lott got a taste of tomorrow's media: the swarm of webloggers, emailers and other online journalists who are changing some long-established rules.
The flow of outrage and information was complex. But the bottom line was that webloggers and other online commentators, far more than mainstream journalists, kept the story of Lott's remarks alive despite the major media's disinterest. Liberal bloggers such as Joshua Marshall on Talking Points Memo (

1), were early to sound off, but several conservatives also chimed in. In some cases, bloggers were almost as outraged by Big Media's inattention as by the senator's statements and initially weasely expression of regret for his remarks.
(Gillmor 2004, p. 44)

Een paar dagen later werd het verhaal alsnog door de traditionele media als groot nieuws gepresenteerd en vroeg president Bush aan Lott om af te treden als fractievoorzitter. Natuurlijk was dit niet gelukt als alleen de weblogs over het voorval hadden geschreven, maar hun massale verontwaardigde schrijven over het voorval heeft er zeker toe bijgedragen dat de traditionele media het nieuws alsnog groot hebben gebracht.

Dit soort nieuwsfeiten zullen steeds vaker ook door de blogosfeer op de agenda kunnen worden gezet van zowel de traditionele media, als van politici zelf die door middel van de weblogs weten wat er speelt onder de burgers. Het volgende hoofdstuk gaat daar nader op in.

[Volgende pagina >>>]

Voetnoten

  1. Talking Points Memo, 5 december 2002,
    http://www.talkingpointsmemo.com/archives/week_2002_12_01.php#000451 (30 juni 2005)