HET REGENT ZONNESTRALEN
Narrativiteit in teksten

In dit hoofdstuk zal ik twee liedjes van Acda en de Munnik analyseren op narativiteit. Dit zijn Als het vuur gedoofd is (MP3 van 917kB of HTML)van het album Acda en de Munnik en Het regent zonnestralen (MP3 van 882kB of HTML) van het tweede album Naar Huis. De links verwijzen naar de mp3-bestanden of naar de hele songtekst, toch zal ik ook in dit hoofdstuk steeds stukken citeren om de leesbaarheid op peil te houden.

Hoe omschrijven jullie je eigen muziek? Cabarock is een term waar jullie niet blij mee zijn, toch?

Thomas: Cabarock is van Fris Spits, een leuke man. Ik heb geen idee wat wij maken, maar cabarock is ... Ik weet het niet eens. Soms schrijven ze : de heren vertellen graag verhaaltjes en daardoor is het geen popmuziek maar cabaret. Maar die mensen nemen kennelijk niet de moeite om Bruce Springsteens teksten eens te beluisteren. Dat zijn verhalen. Over hoe ze vroeger naar de rivier gingen om te zoenen... Over Vietnam en hoe blij zijn vader was dat 'ie niet hoefde... Dat doen wij ook, alleen dan in het Nederlands. Wij komen er wel. Als we maar doorgaan komt vanzelf het respect van die oude mannetjes die ons maar niks vinden omdat hun jeugd voorbij is. De lange adem is je beloning. Dan zal de juiste term ook wel komen, tegen die tijd.
(bron: www.acdaendemunnik.nl/bezoekerscentrum/vragen van fans)

De liedjes van Acda en de Munnik kunnen vaak gezien worden als een vorm van poëzie. Vaak is het moeilijk om zo op het eerste gezicht de betekenisvan een bepaald liedje te komen, daarover meer bij Niet of nooit geweest. In Als het vuur gedoofd is en Het regent zonnestralen zit een duidelijke narratieve structuur en daardoor is de betekenis makkelijk te achterhalen. Er blijkt alleen dat de theoriën van Todorov en Branigan niet altijd opgaan, de narratieven in de twee liedjes zijn duidelijk afwijkend van Todorov en volgen ook Branigans theorie niet helemaal. Hieronder zal ik dat laten zien door de termen uit Branigans theorie te gebruiken bij de twee liedjes. Branigan geeft een volgorde van narrativiteit. Die zou als volgt moeten zijn:

Nu zal ik Als het vuur gedoofd is in verschillende stappen 'ontleden' met dezelfde termen.

Als het vuur gedoofd is

Vrijdagmiddag in het Vondelpark
November en nat
Vlakbij de vijver zit een man,
Herman
En Herman is het zat
Heeft een kutjaar gehad

Een man met alles
Wat je hebben kan
Vrouw, kind, huis, auto, baan
Zo'n baan
Maar Herman wilde het ooit anders
En denkt daar nu al maanden aan

Dit is de introductie van de hoofdpersoon: Herman. Eigenlijk heeft Herman alles wat hem gelukkig zou moeten maken en toch is hij niet tevreden. Hoe dat zo komt lezen we in het tweede gedeelte:

Hij denkt aan wat ie wou
En denkt ik was te laf
Hij denkt is dit het nou?
Herman denkt zichzelf in het graf

Was het niet gisteren
Dat ik aankwam hier
Pas achttien jaar jong?
Zou ik niet feesten, zuipen, reizen?
Zou ik niet doen wat ik ooit zong?

Maar reizen kan niet meer
Dat had ie mooi gedacht
Ja, reizen terug naar huis
Want er wordt met het eten gewacht

Hier wordt uitgelegd waarom Herman niet tevreden is (explanation of a state of affairs). Herman heeft ontdekt dat hij zijn jeugddromen (feesten, zuipen, reizen) niet meer kan realiseren omdat hij vast zit aan zijn materiële geluk (vrouw, kind, huis, auto, baan).

Vrijdagmiddag in het Vondelpark
En Herman staat op
Hij zwaait zijn tas ver de vijver in
En zingt weer hardop
Allang geen achttien meer
En het heldendom voorbij
Maar als ik nu niet ga
Dan is voorgoed een droom voorbij

Herman heeft een besluit gemaakt, hij kiest voor zijn jeugdromen (initiating event). Hoe hij dat precies wil gaan doen (goal) is nog onduidelijk.

Hen die ik pijn doe
Vergeef me mijn gemis
Maar alles gaat verkeerd
En weet je wat het is?

Als het vuur gedoofd is
Dan komen de wolven

Herman geeft hier aan dat hij het erg moeilijk heeft gehad met zijn beslissing (emotional statement), maar dat hij verder geen andere uitweg ziet.

Dinsdagochtend op een grindpad
Het weekend geweest
Men maakt zich op
Voor de wandeling
Als ging men naar een feest

En Herman mag voorop
Heeft het als enige niet koud
Want hij gaat strak gekleed
In een kist van gevoerd vurenhout

Hier ontdekt de lezer wat er na z'n beslissing met Herman gebeurd is, waarschijnlijk heeft hij zelfmoord gepleegd om van zijn 'problemen' af te komen. Herman heeft z'n doel (goal) bereikt. Althans zo lijkt het totdat de tweede cd Naar Huis uitkomt, in Het regent zonnestralen blijkt iets anders. Het is duidelijk te zien dat dit een zogenaamd cabaret-liedje is, doordat de clou pas in de laatse zin gegeven wordt.

Het regent zonnestralen

Op een terras ergens in Frankrijk in de zon
Zit een man die het tot gisteren nooit won
Maar zijn auto vloog hier vlakbij uit de bocht
Zonder hem, zonder Herman,
Want die had hem net verkocht

Herman in de zon op het terras
Leest in 't AD dat 'ie niet meer in leven was
Zijn auto was volledig afgebrand
En die man die hem gekocht had,
Stond onder zijn naam in de krant

We komen Herman weer tegen, nu zit hij op een terras ergens in Frankrijk, hij is gaan zwerven zoals hij in Als het vuur gedoofd is van plan was. Het blijkt dus dat niet Herman veronglukt is, maar iemand anders in zijn plaats. Dit stuk sluit dus aan op het einde van Als het vuur gedoofd is. Voor de luisteraars die Als het vuur gedoofd is al kennen is dit leidje erg vreemd, het zet hun ideeën over wat er met Herman gebeurd is op z'n kop.

O, o, o,
Even rustig ademhalen
Het lijkt alsof het regent als altijd
Maar het regent zonnestralen

Nog geen week terug, in een park in Amsterdam
Had hij zijn leven overzien en schrok zich lam
Hij was een man wiens leven nu al was bepaald
En van al zijn jongensdromen
Was alleen het oud worden gehaald

Op een bankje in het park kwam het besluit
Noem het dapper, noem het vluchten maar ik knijp er tussenuit

Voor de luisteraars die Herman nog niet kennen wordt hier uitgelegd hoe Herman in Frankrijk terecht is gekomen (explanation of a state of affairs). Hier nemen we ook kennis van Herman's doel uit Als het vuur gedoofd is, Herman wilde geen zelfmoord plegen, hij wil zijn jongensdromen verwezelijken (feesten, zuipen, reizen).

Nu een week geleden en hier zat hij dan maar weer
Met meer vrijheid dan hem lief was en nu wist hij het niet meer

Herman leest wel honderd keer de krant
Het staat er echt, pagina achttien, zwartomrand
Hield 'ie vroeger al zijn meningen
En al zijn dromen stil
Nu was 'ie niks niet niemand nergens meer
Kan dus gaan waar 'ie maar wil

Nu gaan we weer terug naar het heden, naar Herman op het terras. Het blijkt dat het toeval hem een handje geholpen heeft, hij kan gaan waar 'ie maar wil. Hij krijgt toch weer twijfels bij zoveel vrijheid. Zijn doel is bereikt.

Herman rekent af en staat dan op
Hij heeft eindelijk de wind weer in zijn kop
'Ik heb een tweede kans gekregen
En da's meer dan ik verdien
Maar als dit het is, is dit het
En we zullen het wel zien'

Uitendelijk besluit Herman dat hij eigenlijk blij moet zijn met zijn situatie, door het toeval heeft hij een tweede kans gekregen. En hij is vastbesloten om die kans aan te pakken.

In Als het vuur gedoofd is blijkt de theorie van Branigan nog aardig te kloppen, maar in Het regent zonnestralen (dat toch echt met een narratieve structuur gezien moet worden) blijkt toch dat niet alles overeenkomt. Een verklaring daarvoor is waarschijnlijk dat Het regent zonnestralen zich voor een deel in de verleden tijd afspeelt en dat het daarom moeilijk te analyseren is. Aan de hand van de tekst in de reader en uit mijn eigen ervaring blijkt dat de tekst van liedjes vaak non-narratief zijn, hierin zou men dus kunnen zeggen dat Acda en de Munnik vernieuwd zijn. Aan de andere kant blijkt dat sommige andere theaterliedjes wel een narratief hebben, maar dat het toch niet vaak voorkomt.