[6.4] Webloggende politici betrekken burgers in gemeenschap

Nu we geconstateerd hebben dat weblogs in staat zijn tot het vormen van een virtuele (politieke) gemeenschap, komen we bij het tweede onderdeel van de deelvraag van dit hoofdstuk. Dit deel behandelt hoe politici om kunnen gaat met het feit dat een weblog zo geschikt is voor het herbergen van een virtuele gemeenschap.

Politici aan zet

Met het feit dat er op weblogs gemakkelijk virtuele gemeenschappen kunnen ontstaan, kunnen we niks zeggen over de inhoud van de gemeenschappen en dus ook niet over de mogelijkheden om door middel van weblogs burgers bij de politiek te betrekken. Hier ligt echter een taak voor de politici.

De meeste virtuele gemeenschappen zijn min of meer vanzelf ontstaan, zonder van te voren het oogmerk te hebben om een virtuele gemeenschap te ontwikkelen (Van den Boomen 2000). Maar in tegenstelling tot andere vormen van interactie op het web, staan weblogs altijd onder leiding van één blogger of van een redactie van bloggers. Deze blogger kan proberen om actief een gemeenschap op te zetten van reageerders en lezers en zelfs om collega-bloggers daarbij te betrekken.

Een politicus kan zo zijn eigen weblog gebruiken om een virtuele politieke gemeenschap op te richten en om daarmee de burgers die zijn weblog lezen, erop reageren of die over het weblog schrijven op een ander weblog, te betrekken bij de politieke onderwerpen waarover hij schrijft. Hierdoor kan hij actief meehelpen om de communicatierichting te veranderen van puur top-down via de traditionele media, naar een gezonde publieke sfeer waarin burgers, politici en media aan het debat deelnemen. Daarmee zal de kloof die tussen de burgers en politici is ontstaan door de botsende belangen van media, politici en burgers, kunnen worden gedicht.

Doe-het-zelfgemeenschap

De ervaren politieke webloggers Chris Bowers en Matthew Stoller (2005) beschreven voor het Amerikaanse New Politics Institute enkele manieren om andere bloggers te betrekken in een lokale campagne en om zo een lokale gemeenschap van bloggers te creëren. Op basis hiervan kan ik enkele aanbevelingen doen die in ieder geval het vormen van een netwerk van weblogs stimuleren die op zijn beurt weer een gemeenschap kan doen ontstaan.

De tips van Bowers en Stoller zijn erop gericht om bloggende politici te laten deelnemen aan het publieke debat dat zich afspeelt in de blogosfeer en om andere geïnteresseerde bloggers te betrekken bij politieke onderwerpen. Vooral de laatste tip is ook belangrijk wanneer het gaat over het behandelen van de lezers en reageerders op een eigen weblog.

Deze aanbevelingen betrekken de burgers direct bij de politieke onderwerpen die op een weblog behandeld worden. Ze geven de bloggers het gevoel van lidmaatschap en invloed, doordat een politicus naar ze luistert en hun ideeën gebruikt. De lezers en reageerders van een politiek weblog kunnen eenzelfde gevoel ontwikkelen wanneer er ook naar hen wordt geluisterd en als de bloggers meepraten in hun eigen reactiepanelen. Door in debat te gaan met zijn lezers en reageerders zorgt een politicus ervoor dat hij ze betrekt in het publieke debat dat ontstaat in de gemeenschap op zijn eigen weblog.

De kracht van zwakke banden

Al in de jaren veertig en vijftig toonden de Amerikaanse onderzoekers Katz en Lazarsfeld aan dat in plaats van massamedia, juist sociale relaties tussen personen en in gemeenschappen een belangrijke rol spelen in het vormen van een opinie, bijvoorbeeld over politici. (Underwood 2003) Hierdoor krijgen de sociale relaties die burgers onderhouden een bijzondere waarde.

Deze sociale relaties zijn door Granovetter (1973 en 1982) verder uitgewerkt in zogenaamde strong ties, sterke banden en weak ties, zwakke banden. De sterke banden zijn de relaties met goede vrienden en familie die je regelmatig zien. De zwakke banden zijn relaties die verder van je af staan; verre vrienden, familie en kennissen. Granovetter ontdekte dat personen die op zoek zijn naar een baan, deze eerder zullen vinden in hun weak ties dan in hun strong ties. Dat komt omdat de strong ties, in tegenstelling tot de weak ties, meestal in dezelfde sociale kring zitten als de persoon zelf. Een weak tie heeft waarschijnlijk veel meer externe connecties met mensen die je niet kent, dan iemand uit je strong ties. (Gladwell 2000, p. 54)

Barry Wellman en Milena Gulia (1997) constateren dat er op het internet in virtuele gemeenschappen voornamelijk sprake is van weak ties. Het netwerk van sociale relaties ontstaat vooral per toeval, omdat anderen toevallig op dezelfde 'plek' in cyberspace vertoeven. Ze kunnen allerlei details van je weten, zonder dat ze weten wie je precies bent. (Van den Boomen 2000) Wellman en Gulia merken ook op dat het verspreiden van informatie vooral verloopt via de weak ties, voor dezelfde reden als je makkelijker een baan vindt via weak ties - ze hebben een andere sociale kring. Sterker nog, het internet stelt personen in staat om sociale relaties te onderhouden met andere personen die in real life nooit binnen het bereik zouden zijn:

The Net's architecture supports both weak and strong ties that cut across social milieus, be they interest groups, localities, organizations or nations. As a result, cyberlinks between people become social links between groups that otherwise would be socially and physically dispersed.
(Wellman en Gulia 1997, p. 18)

Op dit gebied liggen er mogelijkheden voor een politieke gemeenschap, met of zonder initiërende politicus, om haar boodschap van politieke betrokkenheid te evangeliseren. Valdis Krebs (2004) stelt dat er juist in de kring van weak ties mogelijkheden liggen om personen te overtuigen van het nut om te gaan stemmen of om op een bepaalde kandidaat te stemmen, in het algemeen om een persoon te betrekken bij de politiek. In de kring van strong ties treffen we namelijk vaak gelijkgestemden, in politieke voorkeur en in de mate van politieke participatie. Maar aan de andere kant kunnen weak ties een persoon ondersteunen wanneer zijn opinie afwijkt van die van zijn strong ties. Met andere woorden, kennissen uit virtuele gemeenschappen kunnen een persoon in zijn opinie ondersteunen, wanneer zijn vrienden en familie het niet met hem eens zijn.

Het feit dat weblogs uitstekend geschikt zijn voor het herbergen van virtuele politieke gemeenschappen, maakt ze tot een uitermate geschikt middel om via de weak ties van haar deelnemers, de boodschap van politieke betrokkenheid te verspreiden. Of dat daadwerkelijk ook in de praktijk zal werken, zal de tijd moeten uitwijzen.

[Volgende pagina >>>]